Polacy na Gräfenbergu
Tytuł projektu:
Polacy na Gräfenbergu. 200 lat polskiej obecności w uzdrowisku Wincentego Priessnitza.
Projekt realizowany w ramach Funduszu Małych Projektów Euroregionu Pradziad cel 4.2 w Programie Interreg Czechy-Polska 2021-2027
Beneficjent: Gmina Głuchołazy
Partner projektu: Společnost Vincenze Priessnitze, z.s.
Postać Wincentego Priessnitza - pioniera wodolecznictwa i twórcy uzdrowiska na Gräfenbergu w Jeseniku - jest znana na całym świecie. Już od początku sława jesenickiego kurortu sprawiła, że przybywali tam kuracjusze z całej Europy, zarówno zwykli „śmiertelnicy“, jak też przedstawiciele arystokratycznych rodów oraz świata kultury i sztuki. Wśród nich znaleźli się także Polacy, dla których uzdrowisko stało się swoista enklawą wolności, gdy ich ojczyzna znajdowała się pod zaborami. Swoje zdrowie ratowali tu min. poeta Zygmunt Krasiński – jeden z „Trzech Wieszczów“, wielki patriota i wybitny Wielkopolanin Edward hrabia Raczyński - fundator pomnika Priessnitza w Poznaniu, czy książę Jerzy Henryk Lubomirski - kurator literacki Ossolineum. Polska obecność w kurorcie została podkreślona, ufundowanym w 1890 roku na cześć Priessntza, „Polskim Pomnikiem“, który do dzisiaj stoi w tamtejszym parku zdrojowym. Obelisk ten był nie tylko hołdem dla „Wodnego Doktora“, ale także wyrazem patriotyzmu i nadziei na odzyskanie przez Polskę niepodległości, co symbolizuje, zwieńczający pomnik, zrywający się do lotu orzeł. Ponownie Polacy zainteresowali się uzdrowiskiem w okresie międzywojennym. Można tutaj było wówczas spotkać m.in. Wincentego Witosa czy Juliana Tuwima. W 2005 roku czeskie stowarzyszenie „Hnutí Brontosaurus“, przy okazji prac renowacyjnych „Polskiego Źródła“ w Priessnitzovych lazniach, odkryło artefakty zdeponowane tam przez polskich kuracjuszy, w tym list, będący protestem przeciwko zaborcom i niosący nadzieję na odrodzenie Ojczyzny, podpisany min. przez śląskiego działacza i patriotę Stanisława Bełzę.
Ten fakt stał się inspiracją dla Towarzystwa Przyjaciół Głuchołaz do organizacji corocznego Turystycznego Rajdu Niepodległości Głuchołazy – Jesenik z okazji obchodów Narodowego Święta Niepodległości, którego zwieńczeniem jest złożenie kwiatów pod „Polskim Pomnikiem“, jako wyraz hołdu dla polskich działaczy niepodległościowych, którzy przebywali w uzdrowisku Priessnitza. Zainicjowana w ten sposób współpraca Gminy Głuchołazy z uzdrowiskiem zaowocowała nawiązaniem partnerstwa z działającym tam stowarzyszeniem „Společnost Vincenze Priessnitze“, czego efektem było zrealizowanie 3 wspólnych projektów w ramach programu Operacyjnego współpracy Transgranicznej Czechy – Polska. Problemem jest to iż, ta niezwykła historia kontaktów, związków i współpracy jest mało znana wśród społeczeństw zamieszkujących obszary przygraniczne Polski i Czech. Zamiarem projektu jest przybliżenie tych faktów mieszkańcom Gminy Głuchołazy i czeskiego pogranicza, a także rozpropagowaniu ich wśród odwiedzających nasz region turystów i kuracjuszy. W tym celu Gmina Głuchołazy zamierza wydać publikację poświęconą tej tematyce, zawierającą artykuły polskich i czeskich autorów. Mają się w niej znaleźć opracowania dotyczące wybitnych Polaków, leczących się w uzdrowisku w XIX wieku i w 20-leciu międzywojenny, pomników narodowych w parku zdrojowym, sygnatariuszy listu odnalezionego przy „Polskim Źródle“, tradycji corocznego Turystycznego Rajdu Niepodległości Głuchołazy – Jesenik, czy wreszcie transgranicznej współpracy Gminy Głuchołazy i Společnosti Vincenze Priessnitze.
Cel projektu
Celem projektu jest pogłębienie trwałych więzi współpracy pomiędzy partnerami i uczestnikami w obszarze społecznokulturowym. Wydana publikacja a także jej publiczna promocja przyczyni się do przypomnienia wspólnej historii i związków, a tym samym do wzmocnienia więzi pomiędzy społeczeństwami pogranicza. Zostaną nawiązane więzi zawodowe i społeczne, które sprzyjają dalszemu rozwojowi regionu.
Rezultaty
Produktem będzie publikacja, przybliżająca historię kontaktów, związków i współpracy Polaków z uzdrowiskiem Wincentego Priessnitza, zawierającą artykuły polskich i czeskich autorów. Te niezwykłe, lecz słabo poznane przez społeczności pogranicza polsko-czeskiego fakty zostaną wiarygodnie, dogłębnie i ciekawie opracowane. Atrakcyjna szata graficzna i bogata ikonografia wydawnictwa sprawią, że będzie to pozycja pożądana zarówno przez mieszkańców pogranicza jak i kuracjuszy oraz turystów. Publiczna promocja publikacji z udziałem przedstawicieli partnerów, przyczyni się do rozpropagowania idei projektu i do pogłębienia trwałych relacji między mieszkańcami, a współpraca instytucjonalna miedzy Gminą Głuchołazy i Społecznością V.Priessnitza, co zaowocuje kolejnymi działaniami w przyszłości.